REACTION PAPER - WEEK 45

INTELLECTUAL PROPERTY - ANDREW KEEN OVER PIRATERIJ EN COPYRIGHT

Op maandag 15 november heeft Andrew Keen een gastcollege verzorgd voor de Hogeschool van Amsterdam. Keen is tegen Web 2.0 en verzet zich tegen de ‘democratisering van media’, waarin gebrekkig opgeleiden of onbegrijpelijken onder ons de creativiteit van cultuur in gevaar brengen.¹ Keen sprak tijdens zijn gastcollege over de invloed van internet op copyright en auteursrechten.

Vroeger was copyright een makkelijk hanteerbare regel. Cultuur werd gepubliceerd en was niet makkelijk kopieerbaar. Denk aan het uitgeven van een boek als gedrukt product. Dit was dupliceerbaar, maar alleen door het boek daadwerkelijk te kopiëren; en zelfs dan wordt ‘slechts’ één kopie verkregen. Tegen het einde van het industriële tijdperk, toen het digitale era aanbrak, bleek echter dat copyright onderhevig is aan ontwikkelingen en daardoor hoognodig aan vernieuwing toe was. Want met de mogelijkheid tot scannen of het uitbrengen van een digitale boekversie, is illegaal verspreiden van het product binnen een handomdraai gedaan.

Omdat binnen de culturele sector muziek en films de meest digitale vormen van kunst zijn, zijn vooral cd’s en dvd’s populair in het illegale verspreidingscircuit. Daarnaast is een ‘culture of free content’ ontstaan – men vindt alles om zich heen te duur en gaat op zoek naar gratis verkrijgbare producten of behoeftes – wat gecombineerd met het gemak van digitaal verspreiden een grote aanslag op de culture sector betekende. Deze ontwikkeling heeft inmiddels geleid tot het sluiten van verschillende film- en platenmaatschappijen, uitgeverijen en kranten.

Keen vindt stelen ongepast en is tegen het heersende gevoel in de maatschappij dat cultuur gratis beschikbaar zou moeten zijn. De vergelijking wordt gemaakt met het stelen van een brood bij de bakker of een spijkerbroek in een kledingzaak. Ondanks dat ik dagelijks download, en daarmee inkomsten van de artiest of kunstenaar af neem, kan ik mij Keen’s stelling begrijpen. Muziek of films zijn natuurkundig gezien producten die minder van belang zijn dan eten of kleding, maar een leven zonder muziek of film zou toch een stuk minder interessant zijn. Om daarom de culturele sector in stand te houden en auteurs te belonen voor hun kunsten, zou cultuur inderdaad niet gratis mogen zijn.

Maar dan alsnog; bij een bioscoop- of museumbezoek betaal ik entree, het huren van een dvd bij de videotheek kost geld, voor het bezoeken van een muziekfestival of concert koop ik een kaartje. Al met al betaal ik me dus al scheel aan meer dan voldoende culturele diensten of producten. En omdat ik daarnaast geen geldboom in mijn tuin heb staan, voel ik me niet schuldig aan het downloaden van muziek of dvd’s. Ik heb de keus om me te gedragen zoals ik ben opgevoed – stelen is verboden – waardoor ik minder films kan zien of muziek kan luisteren omdat de portemonnee het simpelweg niet toelaat, of ik kan consumeren zoveel ik wil zonder te betalen, concertkaartjes, festivals en bioscoopbezoekjes daar gelaten. Ongeacht dat de laatste keus het risico met zich meebrengt dat nieuwe bands of beginnende regisseurs hun creatieve ideeën niet kunnen financieren, ben ik egoïstisch en kies ik voor mijn eigen centen.

Ik voel me financieel genaaid door de EU die de gulden van me heeft afgenomen. Ik voel me financieel genaaid door het Ministerie van Volksgezondheid die het algemene ziekenfonds heeft ingeruild voor een peperdure zorgverzekering. Ik voel me financieel genaaid door het nieuwe kabinet dat de BTW op concert-, theater en festivalkaarten binnenkort met dertien procent verhoogd. Ik voel me genaaid..

Dus ondanks dat ik me Andrew Keen’s idee tegen gratis cultuur kan voorstellen, wint de mate van schuldgevoel bij het downloaden van muziek of film het in mijn geval niet van het plezier ik eraan beleef. Wanneer ik ‘mijn’ artiest, acteur of regisseur voldoende waardeer, koop ik het concertkaartje, de dvd of zelfs nog de cd. Maar de grote bazen van zelfbenoemde ‘culturele instanties’ die hun omzetten zien dalen met de opkomst van Web 2.0 en daarom een beroep doen op de wet van het auteursrecht, kunnen mijn rug op. We zijn lang genoeg voor het lapje gehouden en financieel uitgekleed door de grootste film- en platenmaatschappijen. Ik kan me nog een tijd herinneren waarin cd’s rond de vijfentwintig gulden kostte! Wat mij betreft mogen ze de trein naar Den Haag pakken en aan de voordeur van het Binnenhof aankloppen. Wellicht kunnen de zakken alsnog gevuld worden als een beroep wordt gedaan op een subsidie uit het belastingpotje wat vanaf januari opnieuw wordt gespekt.. van zes naar negentien procent.